Słupskie nagrobki

Kaufmann pomnik drukCmentarz to kraina Wieczności. Nie raz na ich bramach ryto przestrogi grożące naruszającym spokój zmarłych karami doczesnymi i pozagrobowymi. Jednak w praktyce żaden cmentarz nie zapewnia swoim zmarłym wieczystego pokoju. Cmentarze zakłada się, likwiduje, przekształca. Nie raz na ich miejscu wyrastały domy, wytyczane były ulice, zakładane parki. Potrzeby żywych wygrywały z interesem zmarłych. Cmentarze likwidowano, gdy przestawały być potrzebne, gdy na fali reform oświeceniowych wyznaczano nowe nekropolie zgodne z zasadami higieny, wreszcie gdy próbowano zacierać po 1945 r. pamięć o dotychczasowych mieszkańcach tzw. Ziem Odzyskanych w złudnym przekonaniu, że w ten sposób ostatecznie ugruntujemy nasze, polskie prawa do nowo zdobytych terenów.

Jednak pamięć trudno zabić prostym aktem zniszczenia materialnych pamiątek. Gdy po 1945 r. wygasła obawa przed utratą tych ziem, gdy stosunki polsko-niemieckie uległy ostatecznej normalizacji, gdy dorosły nowe pokolenia mieszkańców Pomorza zmienił się też stosunek do cmentarzy i przechowywanej tam Pamięci. Resztki starych nagrobków zaczęto gromadzić w lapidariach, zaczęto stawiać pomniki upamiętniające spoczywających tam bezimiennych już dawnych mieszkańców miast i wsi. Zaczęliśmy widzieć w nich przede wszystkim ludzi, którzy chodzili tymi samymi ulicami co my.

Niniejsze opracowanie jest przyczynkiem do dziejów naszego miasta. W niewielkich wycinkach pokazuje los pojedynczych ludzi, których nagrobki jakimś przypadkiem zachowały się do dziś w formie materialnej lub jako zdjęcie czy rysunek.  Nie zawsze można odnaleźć wiarygodne informacje o ich życiu – tak wiele dokumentów, gazet, opracowań z czasu ich życia i śmierci bezpowrotnie zginęło po 1945 r. Jednak nawet te informacje, które udało się odczytać stanowią przyczynek do najsłabiej na razie opisanego rozdziału w historii Słupska: XIX i I połowy XX w.

Zapraszam wszystkich miłośników historii Słupska do pomocy we współredagowaniu tej strony, do przesyłania posiadanych materiałów, zdjęć, dokumentów, do nadsyłania uwag i wspomnień o opisanych tu ludziach. Mam nadzieję, że grono przywróconych do wspólnej pamięci dawnych Słupszczan będzie dzięki temu mogło się powiększać.

Warcisław Machura

wmachura@wp.pl

Plan opracowania

1. Historia słupskich cmentarzy do końca XVIII w.

2. Historia cmentarza chrześcijańskiego.

3. Historia cmentarza żydowskiego.

4. Analiza odnalezionych nagrobków.

5. Słupskie życie i słupska śmierć.

6. Źródła do poznania dziejów cmentarza i pochowanych tam ludzi.