Karścino p. białogardzki – Epitafium Zofii Charlotty von Manteüflen

SONY DSC

 

Epitafium Zofii Charlotty von Manteuflen wykonane w I poł. XVII w, o wymiarach 140 x 126 cm, przechowywane jest na strychu kościoła. W całości wykonane w drewnie, przyścienne, malowane temperą na desce. W kształcie dużego prostokąta, podzielonego na osie, które wypełniają trzy arkady. Centralna wyższa i szersza, a boczne mniejsze. Bocznej flankujące arkady to sceny malarskie, przedstawiająca, po stronie prawej widok miejski, a lewej wiejski.
Centralne pole polichromowane w czarnym kolorze. W górnej części inskrypcja z imieniem i nazwiskiem, pisana gotykiem :

SOPHIA // CHARLOTTA // VON / MANTEUFLEN

Poniżej herb. Tarcza herbowa z hełmem i labrami. Tarcza górą o przechodzących w dół krawędziach, po środku z nałożonym hełmem, boki zaokrąglone, po środku przerwane z uskokiem. Dołem tarcza półkolista. Pole tarczy w kolorze białym, godło w postaci poziomego szerokiego czerwonego pasa. Górą hełm prętowy z klejnotem z rozpostartymi skrzydłami orła. W miejscu połączenia hełmu i klejnotu, wychodzą labry otulające tarczę herbowa, w formie fantazyjnie skręconych pióropuszy akantowych. W zwieńczeniu całej arkady ażurowo wycięty i w całości pomalowany akant o strzępiastych, płomienistych listkach. Po środku doklejony kolisty kaboszon z inicjałami S C M ujęty po bokach w ozdobną ramę złożoną z wici akantu i wolut. Na całej powierzchni jest płaskorzeźbiony, oraz złocony. W zwieńczeniu nałożona korona, oraz wyżej już na tablicy namalowany duży kwiatostan.
Putta  stanowią górne zwieńczenie epitafium ( obecnie oderwane ). Namalowane są temperą na desce, której krawędzie wycięte są po obrysie postaci. Putta symetryczne, opracowane są w lustrzanym odbiciu. Ich nagie ciała wygięte w kształcie litery S, ukazane frontalnie. Okrągłe buźki z wyrazistymi, piwnymi oczami, pociągłym noskiem; małymi, karminowymi ustami i podwójnym tłuściutkim podbródkiem -przechylone są na boki. Twarz okalają mocno skręcone pukle jasnych włosów. W dłoniach trzymały (obecnie częściowo uszkodzona) wić złoconego, mięsistego akantu, wieńczącego herb. Nagie ciałka putta zostały namalowane ze szczegółowym modelunkiem i zaznaczeniem wszystkich partii ciała: klatka piersiowa z przesuniętymi ku górze i rozbielonymi piersiątkami, zaokrąglone brzuszki z wyrazistymi pępkiem; tłuściutkie pupcie są wypięte na zewnątrz, a pulchne nóżki z fałdkami, podciągnięte są ku górze ( brakuje stopek – być może ich wcale nie było ?). Z tyłu pleców putta mają małe skrzydełka, które namalowano w złocie i czerni, oraz opracowane są ze szczegółowym zaznaczeniem kształtu wszystkich piór. Malarskie przestawienie putt opracowane jest z próba indywidualizacji postaci. Namalowane są w gamie zgaszonych barw żółcieni, brązów, miejscami rozbielonych, czerwieni, oraz złoconych z czarnych moderunkiem skrzydeł.
Lewe skrzydło epitafium Zofii Charlotty von Manteuflen wykonane jest w drewnie, przyścienne, malowane temperą na desce. W kształcie dużego prostokąta, górą przekryty lukiem pełnym. Brakuje jednej deski-członu, która zamyka arkadę. Wzdłuż krawędzi szeroki czarny pas z inskrypcja pisaną minuskulą gotycką- złotymi literami:

WIRD DORF GRŰ…….
Wieś została założona

Centralne pole w całości przedstawia rodzajową scenę malarską. Jest to pagórkowaty widok w tle z zarysem budynków miejskich lub wiejskich, w scenerii letniej. Na pierwszym planie duży, rozłożysty krzew z kolorowymi kwiatami – cynie. W drugim planie, z prawej strony przebiega dróżka, przy niej, rośnie duże drzewo, z zielonymi listkami. Cała ziemia pokryta soczystą trawą. Na trzecim planie, po stronie lewej zza kępy drzew wylania nam się wieża kościelna z ozdobnym, cebulaslym, wielobocznym hełmem. Za nim, w całym planie szczyty domów mieszkalnych jedno, dwukondygnacyjnych, z cegły, lub konstrukcji szkieletowej, oraz druga wysoka wieża. Niebo w tle o spokojnej toni, z pojedynczymi chmurami. Obraz namalowany jest w gamie pastelowych barw żółcieni, brązów, bieli, soczystych zieleni, czerwieni i błękitów.
Prawe skrzydło epitafium Zofii Charlotty von Manteuflen ma kształt dużego prostokąta, górą przekryty łukiem pełnym Wzdłuż krawędzi szeroki czarny pas z inskrypcja pisaną minuskułą gotycką – złotymi literami:

HAT GEGRRÜNET 14. JAHR. 10 MONAT.
Założyła 14 roku 10 miesiąca

Centralne pole w całości przedstawia rodzajową sceną malarską. Jest to pagórkowaty widok pól w tle z zarysem budynków wiejskich, w scenerii jesiennej. Na pierwszym planie przebiega droga, przy niej, boki flankują dwa drzewa. Oba są bez liści. Po str. lewej rośnie ono na wzniesieniu, a po str. prawej – niżej, tuż przy drodze i jest złamane. Pomiędzy nimi stoi chłop, ukazany frontalnie, ubrany w białą koszule i brązowe, luźne spodnie. Nagłowię ma prosty, czarny kapelusz. W dłoniach trzyma kij pasterski lub kosę (końca nie widać). W drugim planie, po prawej stronie obrazowania, ukazana jest zagroda wiejska z pastwiskiem, ogrodzonym prostym płotem, dom z czerwonej cegły w konstrukcji szkieletowej, z dachem dwuspadowym. W tle ponad gospodarstwem góra, u podnóża z krzyżem łacińskim, niby wulkan, cala promieniejąca, promieniami jasności. Górna część obrazu wypełnia tło w formie nieba, całego zasnutego kłębiastymi, burzowymi chmurami. Obraz namalowany jest w gamie pastelowych barw żółcieni, brązów, bieli, zgaszonych błękitów i zieleni.
Źródło:
D. Horoszko, opis zabytku z karty ewidencyjnej zabytków ruchomych przechowywanej w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Szczecinie – Delegatura w Koszalinie

 

 

Posted under: Epitafia

Comments are closed.