Ostrowiec p. sławieński – Epitafium Adama von Podewils

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Epitafium naścienne, wiszące, drewniane, rzeźbione, polichromowane i złocone, z centralnym olejnym, owalnym portretem malowanym na blasze otoczonym zespołem rzeźb, umieszczone na północnej ścianie nawy, w pobliżu prezbiterium, na wysokości okien. W kształcie zbliżonego do kwadratu kartusza z półkolistym zamknięciem środkowej części górnej krawędzi, obramionej gzymsem i dolną krawędzią dekorowaną ślimacznicami. Portret otoczony ramą podtrzymywaną u góry przez 2 aniołki. Rama zdobiona na obwodzie 21 złoconymi rozetami (kwiaty o symetrycznie rozłożonych ośmiu płatkach) oraz palmetą na szczycie. Poniżej portretu inskrypcja łacińska na plastycznie przedstawionej draperii obramionej frędzlą. Draperię i jednocześnie obraz w jego dolnej części podtrzymują 2 putta rozmiarami dwukrotnie wyższe od aniołków (i putta, i aniołki w układzie prawie antytetycznym).Po bokach portretu, przy uszakach, 2 duże rzeźby: z lewej Ateny z tarczą, z prawej Temidy z mieczem i wagą. Boki epitafium zdobią bogate, ażurowe uszaki z wici bujnego, mięsistego akantu oraz wstęgi z paskami, liśćmi akantu i kwiatami, tworzące u dołu wolutowe zakończenie epitafium, z którego zwisa kwiatowa, złocona girlanda. Wokół portretu pojedyncze liście akantu — 4 szt. (po 2 z każdej ze stron). Na łuku gzymsu wieńczącego płaskorzeźbiony kartusz herbowy von Podewils.

Na gzymsie (zdobionym złoconymi listkami) z lewej strony siedząca pełnoplastyczna figura płaczki z pochodnią i księgą. Z prawej strony gzymsu wazon z płomieniem. W zwieńczeniu, na centralnej osi gzymsu, konsola, na której wspierają się 4 elementy wolutowe, podtrzymujące pięciopałkową koronę. Z lewej strony zwieńczenie to podtrzymuje kobieca figurka. Szaty i włosy figur, skrzydła aniołków, liście akantu i paski na uszakach, profile i dekoracje gzymsu, elementy zwieńczenia, frędzle draperii i napis – złocone. Tło epitafium i draperia czarne. Karnacje jasne, naturalne. Miecz i waga srebrne z laserunkiem.
Rzeźby Ateny i Temidy symbolizują cechy zmarłego – odpowiednio męstwo i waleczność oraz sprawiedliwość i rozwagę. Płaczka z gasnącą pochodnią zaś to tzw. Anioł śmierci opłakujący zmarłego.
Herb rodziny von Podewils umieszczony w centrum łuku górnego gzymsu epitafium. Tarcza herbowa o obłych narożach. w klejnocie hełm en face z zamkniętą przyłbica z trzema pionowo ułożonymi piórami. Po bokach bujne, akantowe labry. W polu tarczy, w górnej części pół skaczącego jelenia (jego lewy profil). W dolnej części skośnie umieszczona czerwono-złota szachownica.
Dwa prawie antytetycznie ustawione, nagie, pełnoplastyczne putta, „podtrzymujące” wyciągniętymi w górę „wewnętrznymi” ramionami dolną część portretu zmarłego, a w opuszczonych do wysokości bioder, „zewnętrznych” ramionach ‚ trzymające draperię z inskrypcją. ,
Dwa pełnoplastyczne aniołki w układzie prawie antytetycznym „podtrzymujące” za ramę górną część portretu w epitafium. Nagie, ze złoconymi, krótkimi włosami i złotymi przepaskami na biodrach, i złotymi, pojedynczymi, małymi skrzydełkami.
Inskrypcja łacińska umieszczona pod portretem zmarłego, na osi epitafium, na plastycznie przedstawionej, czarnej draperii, obramionej złotą frędzlą, podtrzymywanej przez 2 putta. Napis złoconą majuskułą :

LEGE . ET . LUGE // QVI . PER . MOMENTUM . HOC . ASPICIS . MONUMENTUM // EST . / VIRI . REVERENDISSIMI . AC . GENEROSISSIMI . // ADAMI . DE . PODEWILS . // REG : BORUSS : IN . REGIMIVE . POM : CONSILIARII . CAP : COLB : // DECANI . CAMM : VICE = DOMINI . TOPARCHAE . IN . WUSTERVIZ . // RUMOSKE . QVI FUIT // DEO . ET . HOMINIBUS . CARUS . // NAM . FECIT . QVOS . DEBUIT . FIDEM . SERVAVIT . // PROXIMO . PROFUIT . SUOS . AMAVIT . CASTE . PATERNE // AT QUE . TERRA .EO . FROLCOEPIT . COELUM ADSERECEPIT.// ANN : AETAT : XLIII MENS : VI : DIE XIX . // NAT[US] : IV : CRANG : CASTRO : MDCLXXXVII DEN[ATUS] MDCCXXXI . D . VII APRIL . //

Portret zmarłego umieszczony w centrum epitafium w formie frontalnie przedstawionego popiersia na ciemnym tle. Zwrócony lekko w prawo, z głową en face,w wysokiej, układanej w rzędy loków peruce, o długich, jasnych, białoszarych włosach spływających poniżej ramion i rozdzielonych na środku głowy. Grzywka krótka, ułożona w 2 rzędy pukli. Kosmyk włosów na prawym ramieniu przerzucony do przodu i zawiązany w fantazyjny węzeł. Twarz owalna, pełna, o wysokim czole i prostym, dużym nosie, gładko wygolona. Silnie zarysowane, proste, jasne brwi, duże oczy i usta. Wydatny podbródek i dołek na brodzie. Lekki uśmiech. Wzrok skierowany w dół, na widza. Powieki lekko opuszczone. Strój dworski, składający się z drobno marszczonej przy szyi, białej koszuli z wysoką, jednolitą stójką. Na niej szata spodnia z trójkątnym wycięciem pod szyją zdobionym falbaną. Na niej aksamitny żakiet bez kołnierza z haftowanym ornamentem wzdłuż krawędzi.

Źródło
E. Kowalska, opis zabytku z karty ewidencyjnej zabytków ruchomych przechowywanej w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Szczecinie – Delegatura w Koszalinie

Posted under: Epitafia

Comments are closed.