Słupsk – Płyta nagrobna nieznanej damy

gotycka dama m

  Jedna z kilku zachowanych do I poł. XX w. średniowiecznych płyt nagrobnych z Kościoła Mariackiego najpierw znajdowała się w posadzce po południowej stronie ołtarza, a następnie umieszczona została pionowo we wschodniej ścianie nawy południowej.
Płyta o wymiarach 183 cm wysokości i 107,5 cm szerokości przedstawiała wizerunek kobiety, wykonany w szarym kamieniu wapiennym. Była nie tyle rzeźbą, ile swego rodzaju rysunkiem, typowym dla średniowiecznych form płyt nagrobnych. Wizerunek przedstawiał pochowaną osobę leżącą i en face (od przodu) z głową wspartą na poduszce. Ręce zmarłej złożone na brzuchu i schowane w pofałdowanej tkaninie, której fałdy układają się jednak tak, jak gdyby dana osoba stała, a nie leżała.
Nie sposób było odczytać imienia zmarłej, mimo, że opis umieszczony dookoła kamienia na pewno je zawierał. W ciągu wieków, kiedy płyta spoczywała w posadzce napis wykonany gotycką minuskułą został wytarty stopami wiernych i jest nieczytelny.
Znaki znajdowały się na wysokości płyt posadzki, zaś przestrzeń wokół napisu była wgłębiona – co stanowi procedurę dokładnie odwrotną, jak w przypadku przedstawienia „portretu” zmarłej osoby. Znaków oddzielających zdania nie ma prawie wcale. Piszący większą widać uwagę zwracał na piękno niż na czytelność napisu. Skróty zaznaczane są przy pomocy poprzecznej kreski nad wyrazem. Często ostatnia litera danego słowa pojawia się jako malutki znaczek po prawej stronie i u góry pierwszej litery tegoż słowa. Szczególnie występuje to przy zapisywaniu dat.
Hardow podaje, iż napis w górnej, krótszej części prostokątnej płyty brzmiał prawdopodobnie: In Nomine Domini (W Imię Pańskie) Amen. Ze słowa Nomine pozostało Noie, znaki brakujące – „m” i „n” – zastąpiła pozioma kreska nad słowem. Z Domini zostało Dni, „omi” zastąpiła znowu kreseczka, itp. Wzdłuż prawego dłuższego i dolnego krótszego boku płyty zapisano zapewne imię zmarłej i jej dalsze personalia; nie udało się ich odczytać.
Lewy dłuższy bok płyty chroniony był przed zadeptywaniem występem ołtarza [predellą?] i na pewno zawiera następujący napis: der got gnedich si obiit ao di MCCCCXX. Oznacza to, że zmarła z Bożej Łaski w Roku Pańskim 1420.
W czterech rogach płyty umieszczone zostały cztery wizerunki Ewangelistów: u góry po lewej – Św. Mateusz jako Anioł, u dołu po lewej Św. Marek jako lew, u dołu po prawej Św. Łukasz jako byk i po prawej u góry – Św. Jan jako orzeł. Wizerunki te (płaskorzeźby lub ryty) zostały całkowicie zatarte.

Źródło:

Hardow R., Alte und neue Grebdenkmäler im Stadt= und Landkreis Stolp, Słupsk, 1930, przeł. W.M.Wachniewski, s. 9.

Posted under: Epitafia, Słupsk

Comments are closed.